Podczas usprawiedliwionej nieobecności, jaką jest zwolnienie lekarskie, pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć umowy o pracę. Ochrona ta nie jest jednak bezwzględna – po przekroczeniu określonych okresów długiej choroby lub w szczególnych sytuacjach (np. likwidacja firmy) rozwiązanie umowy bywa możliwe. Zasady zależą od długości choroby i stażu pracownika.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czy podczas L4 pracownik jest chroniony przed zwolnieniem
- Kiedy pracodawca może rozwiązać umowę mimo choroby
- Jakie są wyjątki od ochrony
Czy podczas L4 pracownik jest chroniony?
Tak – zwolnienie lekarskie to usprawiedliwiona nieobecność, podczas której pracownik korzysta z ochrony przed wypowiedzeniem umowy o pracę. Pracodawca nie może w tym czasie skutecznie wypowiedzieć umowy. Zasada ta ma chronić osobę, która nie może pracować z powodu choroby.
Ochrona ta jest jednak ograniczona w czasie i warunkowa. Po przekroczeniu pewnych okresów lub w szczególnych sytuacjach przestaje obowiązywać. Dlatego nie należy traktować L4 jako gwarancji nienaruszalności zatrudnienia.
Przy czym nie należy upraszczać „80%” do 80% pensji netto. Świadczenie oblicza się według zasad dotyczących podstawy wymiaru wynagrodzenia/zasiłku chorobowego.
Zapoznaj się również: PUE ZUS i e-ZLA – jak sprawdzić swoje L4 online
Na czym polega ochrona przed wypowiedzeniem?
Ochrona polega na tym, że pracodawca nie może wypowiedzieć umowy w okresie usprawiedliwionej nieobecności pracownika, w tym podczas L4. Chodzi o wypowiedzenie dokonane w czasie trwania zwolnienia. To jedno z podstawowych zabezpieczeń wynikających z prawa pracy.
W praktyce oznacza to, że:
- w trakcie L4 pracodawca nie może wręczyć wypowiedzenia,
- ochrona dotyczy usprawiedliwionej nieobecności,
- po jej ustaniu ochrona wygasa.
Warto rozróżnić wypowiedzenie od innych sposobów zakończenia umowy. Ochrona dotyczy przede wszystkim wypowiedzenia ze strony pracodawcy.
Kiedy pracodawca może rozwiązać umowę mimo L4?
Mimo ochrony istnieją sytuacje, w których rozwiązanie umowy jest możliwe. Dotyczy to zwłaszcza bardzo długiej choroby oraz okoliczności niezależnych od samej nieobecności. To wyjątki od ogólnej zasady ochrony.
Rozwiązanie umowy bywa możliwe m.in.:
- po przekroczeniu okresów ochronnych przy długiej chorobie,
- w razie likwidacji lub upadłości pracodawcy,
- przy rozwiązaniu umowy z innych przyczyn przewidzianych prawem.
Każda z tych sytuacji rządzi się własnymi zasadami. Dlatego warto oceniać je indywidualnie.
Potrzebujesz zwolnienia lekarskiego? Uzyskasz e-ZLA podczas teleporady, jeśli lekarz uzna to za zasadne. E-zwolnienie L4 za 79,99 zł. Uzyskaj e-zwolnienie L4 online →
Przeczytaj także: L4 a urlop wypoczynkowy – czy zwolnienie lekarskie przerywa urlop?
| Sytuacja | Czy pracodawca może zwolnić pracownika? |
|---|---|
| Krótkie L4, trwające np. kilka dni | Co do zasady nie może wręczyć wypowiedzenia w czasie usprawiedliwionej nieobecności. |
| L4 trwające kilka tygodni | Co do zasady pracownik nadal korzysta z ochrony przed wypowiedzeniem, jeśli nie został wyczerpany okres ochronny. |
| Długotrwała choroba | Po upływie okresu ochronnego pracodawca może mieć możliwość rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych przez pracownika. |
| Ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych | L4 nie wyklucza rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, jeśli istnieją ustawowe podstawy. |
| Likwidacja lub upadłość pracodawcy | Ochrona wynikająca z art. 41 Kodeksu pracy nie obowiązuje na takich samych zasadach. |
| Porozumienie stron | Umowa może zostać rozwiązana za porozumieniem stron również podczas L4, jeśli pracownik dobrowolnie wyrazi zgodę. |
| Koniec umowy terminowej | Samo L4 nie powoduje automatycznego przedłużenia umowy terminowej. |
Rozwiązanie umowy po długiej chorobie
Przepisy przewidują możliwość rozwiązania umowy bez wypowiedzenia po upływie określonych okresów długiej niezdolności do pracy. Chodzi o sytuacje, gdy choroba trwa bardzo długo, a jej okresy przekraczają ustawowe limity. To rozwiązanie zależy m.in. od stażu pracownika u danego pracodawcy.
Kluczowe jest tu, że:
- dotyczy to długotrwałej niezdolności do pracy,
- limity zależą od stażu i okoliczności,
- rozwiązanie następuje bez wypowiedzenia, na zasadach z Kodeksu pracy.
To złożona kwestia, w której szczegóły mają duże znaczenie. Warto znać ogólną zasadę, ale konkret oceniać ostrożnie.
| Sytuacja | Maksymalny okres zasiłkowy |
|---|---|
| Zwykła niezdolność do pracy | 182 dni |
| Niezdolność do pracy z powodu gruźlicy | 270 dni |
| Niezdolność do pracy w czasie ciąży | 270 dni |
| Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego | Możliwość ubiegania się o świadczenie rehabilitacyjne, jeżeli spełnione są warunki |
Jakie są wyjątki od ochrony?
Ochrona przed zwolnieniem podczas L4 nie działa we wszystkich okolicznościach. Poza długą chorobą istnieją sytuacje, w których nie ma ona zastosowania. Warto je znać, aby realnie ocenić swoją sytuację.
Do wyjątków należą m.in.:
- likwidacja lub upadłość pracodawcy,
- rozwiązanie umowy z winy pracownika (w trybie dyscyplinarnym),
- upływ okresów ochronnych przy długiej chorobie.
| Rodzaj zatrudnienia / sytuacja | Znaczenie dla ochrony pracownika |
|---|---|
| Choroba trwająca krócej niż okres ochronny | Pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć umowy w czasie usprawiedliwionej nieobecności. |
| Pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy | Przy długotrwałej niezdolności do pracy znaczenie ma m.in. łączny okres pobierania wynagrodzenia chorobowego, zasiłku chorobowego oraz ewentualnego świadczenia rehabilitacyjnego. |
| Choroba związana z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową | Obowiązują odrębne zasady dotyczące okresu ochronnego. |
| Gruźlica lub ciąża | Okres zasiłkowy może wynosić do 270 dni, co wpływa również na długość okresu ochronnego. |
| Po wyczerpaniu okresu ochronnego | W określonych przypadkach pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia na podstawie art. 53 Kodeksu pracy. |
Przykład z życia
Pan Robert obawiał się, że pracodawca zwolni go w trakcie krótkiego L4. W tym przypadku ochrona działała – w czasie zwolnienia pracodawca nie mógł wręczyć mu wypowiedzenia. Sytuacja wyglądałaby jednak inaczej przy bardzo długiej, przekraczającej limity chorobie.
Co zrobić w razie wątpliwości?
Jeśli masz wątpliwości co do swojej sytuacji, warto poznać dokładne przepisy lub skonsultować się ze specjalistą. Prawo pracy bywa złożone, a szczegóły mają znaczenie. Dobrze jest działać w oparciu o rzetelną wiedzę.
W razie wątpliwości pomocne bywa:
- zapoznanie się z Kodeksem pracy,
- kontakt z Państwową Inspekcją Pracy,
- konsultacja z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy.
Zwolnienie dyscyplinarne a L4
Ochrona podczas L4 dotyczy wypowiedzenia, ale nie chroni przed rozwiązaniem umowy z winy pracownika. To istotne rozróżnienie.
Warto wiedzieć, że:
- zwolnienie dyscyplinarne (bez wypowiedzenia z winy pracownika) może nastąpić także w trakcie L4,
- dotyczy sytuacji ciężkiego naruszenia obowiązków,
- ochrona przed wypowiedzeniem nie obejmuje tego trybu.
Dlatego przebywanie na zwolnieniu nie jest „tarczą" na wszystko. W spornych sytuacjach warto skonsultować się z prawnikiem lub PIP.
Co warto zapamiętać?
- Podczas L4 pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć umowy o pracę.
- Ochrona jest jednak ograniczona w czasie i warunkowa.
- Po długiej chorobie możliwe jest rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia.
- Wyjątki obejmują m.in. likwidację firmy i zwolnienie dyscyplinarne.
- W razie wątpliwości warto sięgnąć po poradę specjalisty lub PIP.
Najczęstsze pytania (FAQ):
1.
Czy pracodawca może zwolnić pracownika na L4?
Co do zasady nie może wypowiedzieć umowy w czasie zwolnienia. Ochrona jest jednak ograniczona i nie obowiązuje w każdej sytuacji.
2.
Czy podczas L4 mogę stracić pracę?
W trakcie krótkiego zwolnienia chroni Cię prawo. Po bardzo długiej chorobie lub w razie likwidacji firmy rozwiązanie umowy bywa możliwe.
3.
Kiedy można rozwiązać umowę mimo choroby?
M.in. po przekroczeniu okresów ochronnych przy długiej chorobie, w razie likwidacji lub upadłości pracodawcy albo przy zwolnieniu dyscyplinarnym.
4.
Czy ochrona podczas L4 jest bezwzględna?
Nie. Jest ograniczona w czasie i podlega wyjątkom przewidzianym w Kodeksie pracy.
5.
Gdzie zgłosić naruszenie praw pracownika?
Można zwrócić się do Państwowej Inspekcji Pracy lub skonsultować sprawę z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy.
6.
Czy można zwolnić pracownika na L4 za likwidację stanowiska?
L4 nie daje bezwzględnej ochrony przed każdym sposobem rozwiązania stosunku pracy. W przypadku upadłości lub likwidacji pracodawcy art. 41 Kodeksu pracy nie znajduje zastosowania w zwykłym zakresie.
7.
Czy pracownik może sam wypowiedzieć umowę podczas L4?
Tak. Ochrona z art. 41 Kodeksu pracy ogranicza możliwość wypowiedzenia umowy przez pracodawcę. Pracownik może złożyć własne wypowiedzenie również podczas zwolnienia lekarskiego.
8.
Czy można rozwiązać umowę za porozumieniem stron podczas L4?
Tak. Strony mogą uzgodnić rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron również w czasie choroby. Jest to jednak dobrowolne – pracownik nie ma obowiązku podpisywania takiego porozumienia.
9.
Czy L4 przedłuża umowę na czas określony?
Nie. Sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie powoduje automatycznego przedłużenia umowy terminowej. Warto jednak sprawdzić, czy w konkretnej sytuacji nie mają zastosowania szczególne przepisy ochronne.
10.
Czy częste L4 może być powodem zwolnienia?
Samo korzystanie ze zgodnych z prawem zwolnień lekarskich nie oznacza automatycznie możliwości zwolnienia pracownika. Przy długotrwałej niezdolności do pracy mogą jednak wystąpić przesłanki pozwalające na rozwiązanie umowy na podstawie art. 53 Kodeksu pracy.
11.
Czy pracodawca może kontrolować pracownika na L4?
Tak, przepisy przewidują możliwość kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego. W 2026 r. zmieniono również przepisy dotyczące zasad kontroli i doprecyzowano m.in. pojęcia pracy zarobkowej oraz aktywności niezgodnej z celem zwolnienia.
12.
Co zrobić, jeśli pracodawca wręczy wypowiedzenie podczas L4?
W takiej sytuacji warto niezwłocznie sprawdzić podstawę prawną i okoliczności rozwiązania umowy. Jeżeli pracownik uważa, że wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy było niezgodne z prawem, może dochodzić swoich praw przed sądem pracy.
autor: Lek. med. Agnieszka Wolińska
uzyskała prawo wykonywania zawodu w 2021 roku i obecnie jest członkiem Lubelskiej Izby Lekarskiej w Lublinie. Biegle włada językiem angielskim i słowackim. Jej pasją jest medycyna estetyczna, gdzie stale kształci się w tej dziedzinie, uczestnicząc w szkoleniach, zjazdach i kongresach.
