Szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu.
Medikinet co to za lek ?
Substancją czynną leku Medikinet jest metylofenidatu chlorowodorek. Należy on do leków psychopobudzających — sympatykomimetyków o działaniu ośrodkowym, stosowanych w leczeniu zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD).
Pod marką Medikinet zarejestrowane są w Polsce dwie różne postacie leku, których nie należy ze sobą mylić:
- Medikinet — tabletki o natychmiastowym uwalnianiu w mocach 5 mg, 10 mg i 20 mg. Postać ta jest wskazana wyłącznie u dzieci w wieku 6 lat i starszych. Nie jest przeznaczona do stosowania u osób dorosłych z ADHD, ponieważ bezpieczeństwo i skuteczność stosowania nie zostały ustalone w tej grupie wiekowej.
- Medikinet CR — kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde, w mocach 5 mg, 10 mg, 20 mg, 30 mg, 40 mg, 50 mg i 60 mg. Postać ta jest wskazana u dzieci w wieku 6 lat i starszych oraz u osób dorosłych. Zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego u osób dorosłych należy stosować tylko Medikinet CR.
Obie postacie stosuje się dopiero wtedy, gdy wcześniejsze próby leczenia bez użycia leków — na przykład doradztwo psychologiczne i terapia behawioralna — okazały się niewystarczające. Lek stanowi element całościowego programu leczenia, który obejmuje zwykle psychoterapię, leczenie edukacyjne i socjoterapię. Leku nie stosuje się u dzieci w wieku poniżej 6 lat ani u osób w podeszłym wieku (powyżej 60 lat).
Leczenie musi zostać rozpoczęte i być nadzorowane przez lekarza specjalizującego się w leczeniu ADHD — specjalistę pediatrę, psychiatrę dzieci i młodzieży lub psychiatrę osób dorosłych. U osoby dorosłej, która nie była wcześniej leczona, lekarz musi najpierw potwierdzić, że objawy ADHD występowały już w dzieciństwie; jeżeli weryfikacja objawów dziecięcego ADHD jest niepewna, leczenia nie należy rozpoczynać.
Sprawdź: Zaburzenia pamięci i koncentracji
Skład leku Medikinet
Substancją czynną obu postaci leku jest metylofenidatu chlorowodorek.
Medikinet, tabletki. Medikinet 5 mg: każda tabletka zawiera 5 mg metylofenidatu chlorowodorku, co odpowiada 4,35 mg metylofenidatu. Medikinet 10 mg: 10 mg chlorowodorku, co odpowiada 8,65 mg metylofenidatu. Medikinet 20 mg: 20 mg chlorowodorku, co odpowiada 17,30 mg metylofenidatu. Pozostałe składniki to: celuloza mikrokrystaliczna, skrobia żelowana (kukurydziana), wapnia wodorofosforan dwuwodny, laktoza jednowodna, magnezu stearynian.
Tabletki są białe i okrągłe, z wytłoczoną literą „S" (5 mg), „M" (10 mg) lub „L" (20 mg), i można je dzielić na połowy. Ze względu na zawartość laktozy jednowodnej pacjenci, u których stwierdzono wcześniej nietolerancję niektórych cukrów, powinni skontaktować się z lekarzem przed przyjęciem leku.
Medikinet CR, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Medikinet CR 5 mg zawiera 5 mg chlorowodorku metylofenidatu (4,35 mg metylofenidatu), Medikinet CR 10 mg — 10 mg (8,65 mg metylofenidatu), Medikinet CR 20 mg — 20 mg (17,30 mg), Medikinet CR 30 mg — 30 mg (25,95 mg), Medikinet CR 40 mg — 40 mg (34,60 mg), Medikinet CR 50 mg — 50 mg (43,25 mg), a Medikinet CR 60 mg — 60 mg chlorowodorku metylofenidatu, co odpowiada 51,90 mg metylofenidatu.
Pozostałe składniki zawartości kapsułki to: sacharoza, ziarenka (zawierające sacharozę i skrobię kukurydzianą), kwasu metakrylowego i etylu akrylanu kopolimer (1:1), talk, trietylu cytrynian, alkohol poliwinylowy, makrogol 3350, polisorbat 80, sodu wodorotlenek, sodu laurylosiarczan, symetykon, krzemionka koloidalna bezwodna, metyloceluloza, kwas sorbinowy, indygotyna (E 132). Otoczka kapsułki zawiera żelatynę, tytanu dwutlenek (E 171), sodu laurylosiarczan i wodę oczyszczoną; w kapsułkach 10 mg i 20 mg dodatkowo erytrozynę (E 127) i błękit patentowy V (E 131), a w kapsułkach 30 mg, 40 mg, 50 mg i 60 mg — erytrozynę (E 127), żelaza tlenek czarny (E 172) i indygotynę (E 132).
Kapsułki mają długość od 15,9 mm do 19,4 mm, różnią się kolorem korpusu i wieczka w zależności od mocy i zawierają białe oraz niebieskie peletki. Medikinet CR zawiera sacharozę — pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinni przyjmować tego leku. Obie postacie zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w tabletce lub kapsułce, to znaczy uznaje się je za „wolne od sodu".
Wskazania do stosowania
Medikinet, tabletki. Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) — jako część całościowego programu leczenia u dzieci w wieku 6 lat i starszych, w przypadkach, kiedy inne środki zaradcze nie są wystarczające. Leczenie musi zostać rozpoczęte pod nadzorem lekarza specjalizującego się w leczeniu dziecięcych zaburzeń zachowania. Medikinet w postaci tabletek nie jest przeznaczony do stosowania u osób dorosłych z ADHD.
Medikinet CR, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) — jako część całościowego programu leczenia u dzieci w wieku 6 lat i starszych oraz u osób dorosłych, w przypadkach, kiedy inne środki zaradcze nie są wystarczające.
Rozpoznanie ADHD powinno być zgodne z aktualnymi kryteriami DSM lub wytycznymi ICD i opierać się na pełnym wywiadzie oraz ocenie stanu pacjenta. Nie może opierać się jedynie na stwierdzeniu obecności jednego lub kilku objawów. Nie ma pojedynczego testu diagnostycznego pozwalającego na rozpoznanie ADHD — właściwy proces diagnostyczny wymaga zastosowania kryteriów medycznych, psychologicznych, edukacyjnych i społecznych. U osób dorosłych rozpoznanie wymaga dodatkowo retrospektywnego ustalenia, że ADHD występowało już w dzieciństwie, oraz stwierdzenia umiarkowanego lub ciężkiego upośledzenia funkcjonowania w co najmniej dwóch obszarach życia.
Przeciwskazania do stosowania
Kiedy nie stosować leku Medikinet i Medikinet CR:
- w przypadku nadwrażliwości na metylofenidat lub którykolwiek z pozostałych składników leku;
- jeśli u pacjenta występuje jaskra (podwyższone ciśnienie w gałce ocznej);
- jeśli u pacjenta występuje guz chromochłonny nadnerczy (phaeochromocytoma);
- jeśli u pacjenta występuje nadczynność tarczycy lub tyreotoksykoza;
- w czasie stosowania nieselektywnych i nieodwracalnych inhibitorów monoaminooksydazy (MAO) lub przez co najmniej 14 dni od ich odstawienia — ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego;
- jeśli obecnie lub w przeszłości występowały: ciężka depresja, jadłowstręt psychiczny lub inne zaburzenia anorektyczne, skłonności samobójcze, objawy psychotyczne, ciężkie zaburzenia nastroju, mania, schizofrenia albo zaburzenia psychopatyczne lub osobowość chwiejna emocjonalnie typu borderline;
- jeśli obecnie lub w przeszłości występowała ciężka i epizodyczna (typ I) choroba afektywna dwubiegunowa, która nie jest skutecznie kontrolowana;
- jeśli u pacjenta występują zaburzenia układu sercowo-naczyniowego: ciężkie nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, zarostowa choroba tętnic, choroba niedokrwienna serca, wrodzone wady serca powodujące znaczące zaburzenia hemodynamiczne, kardiomiopatie, przebyty zawał mięśnia sercowego, potencjalnie zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca lub kanałopatie;
- jeśli u pacjenta występowały wcześniej zaburzenia naczyń mózgowych, tętniak mózgu, anomalie naczyniowe, w tym zapalenie naczyń, lub udar.
Dodatkowo w przypadku postaci Medikinet CR przeciwwskazaniem jest przedłużona bezkwaśność żołądka z wartościami pH powyżej 5,5 w wywiadzie, występująca w czasie leczenia antagonistami receptora H2, inhibitorami pompy protonowej lub lekami zobojętniającymi kwas żołądkowy. Leku Medikinet CR nie wolno też stosować jednocześnie z tymi grupami leków, ponieważ mogłoby to doprowadzić do szybszego uwolnienia całej substancji czynnej zawartej w kapsułce.
Metylofenidatu nie należy stosować u dzieci w wieku poniżej 6 lat ani u osób w podeszłym wieku — nie ustalono bezpieczeństwa ani skuteczności leku w tych grupach wiekowych. Metylofenidatu nie należy również stosować w celu zapobiegania normalnym stanom zmęczenia ani ich leczenia.
Potrzebujesz recepty?
Działanie Medikinet
Grupa farmakoterapeutyczna: psychoanaleptyki, leki psychopobudzające, leki stosowane w leczeniu ADHD i leki nootropowe; sympatykomimetyki o działaniu ośrodkowym. Kod ATC: N06BA04.
Metylofenidat łagodnie pobudza ośrodkowy układ nerwowy, z bardziej zauważalnym wpływem na psychikę niż na aktywność ruchową. Sposób jego działania u człowieka nie został do końca poznany; przypuszcza się, że działa poprzez pobudzenie korowe oraz prawdopodobnie pobudzanie aktywującego układu siatkowatego. Zakłada się, że metylofenidat blokuje zwrotny wychwyt noradrenaliny i dopaminy do neuronu presynaptycznego oraz zwiększa uwalnianie monoamin do przestrzeni pozaneuronalnej. Lek jest mieszaniną racemiczną enancjomerów d- i l-treo metylofenidatu, przy czym enancjomer d- jest bardziej aktywny farmakologicznie.
Tabletki Medikinet. Metylofenidat wchłania się szybko i prawie całkowicie, ale ze względu na znaczny efekt pierwszego przejścia bezwzględna dostępność biologiczna wynosi jedynie około 30% (11–51%) dawki. Po podaniu dawki 10 mg maksymalne stężenie w osoczu wynoszące 7 ng/ml osiągane jest średnio po 1–2 godzinach. Względnie krótki okres półtrwania — wynoszący około 2 godzin — dobrze koreluje z czasem działania od 1 do 4 godzin.
Kapsułki Medikinet CR. Kapsułka zawiera składnik o natychmiastowym uwalnianiu (50% dawki) oraz składnik o uwalnianiu zmodyfikowanym (50% dawki). Profil stężenia w osoczu ma dwie fazy: początkowe szybkie wzniesienie, podobne jak po tabletce o natychmiastowym uwalnianiu, oraz drugi wzrost stężenia występujący około 3 godzin później, po którym następuje stopniowy spadek. Powstaje 3–4-godzinna faza plateau, w trakcie której stężenia nie zmniejszają się poniżej 75% maksymalnego stężenia w osoczu. Postać ta została opracowana tak, aby zapewniać terapeutyczne stężenie substancji czynnej w osoczu przez około 8 godzin. Po podaniu pojedynczej dawki Medikinet CR 20 mg po śniadaniu zmierzono: Cmax = 6,4 ng/ml, tmax = 2,75 h, AUCinf = 48,9 ng·h·ml-1 oraz t½ = 3,2 h.
Przyjęcie kapsułki Medikinet CR z posiłkiem o dużej zawartości tłuszczu opóźnia wchłanianie (tmax) o około 1,5 godziny. Przyjmowanie leku bez pokarmu wiąże się z ryzykiem zbyt szybkiego wchłonięcia dawki, dlatego kapsułki należy przyjmować w trakcie posiłku lub po nim.
Metylofenidat i jego metabolity rozdzielają się we krwi pomiędzy osocze (57%) i erytrocyty (43%) i tylko w niewielkim stopniu wiążą się z białkami osocza (10–33%). Po podaniu doustnym około 78–97% dawki jest wydalane z moczem w ciągu 48 do 96 godzin, a 1 do 3% dawki — z kałem w postaci metabolitów; w moczu stwierdza się jedynie niewielkie ilości (poniżej 1%) metylofenidatu w postaci niezmienionej.
Czytaj również: Bezsenność u dzieci z autyzmem
Środki ostrożności
Przed zastosowaniem leku Medikinet lub Medikinet CR należy porozmawiać z lekarzem, jeśli:
- u pacjenta występują problemy z wątrobą lub nerkami — brak doświadczeń dotyczących stosowania metylofenidatu w tych grupach, konieczna jest ostrożność;
- pacjent ma trudności z przełykaniem lub połykaniem całych tabletek;
- pacjent miał napady drgawek, konwulsji lub padaczki albo nieprawidłowe wyniki badań mózgu (np. EEG) — metylofenidat może obniżać próg drgawkowy;
- pacjent kiedykolwiek nadużywał alkoholu, leków wydawanych na receptę lub narkotyków albo był od nich uzależniony;
- pacjentka jest kobietą, która zaczęła miesiączkować;
- pacjent ma tiki — trudne do opanowania, powtarzające się drgania różnych części ciała lub powtarzanie dźwięków i słów;
- pacjent ma wysokie ciśnienie tętnicze krwi lub chorobę serca niewymienioną wśród przeciwwskazań;
- u pacjenta występują zaburzenia zdrowia psychicznego niewymienione wśród przeciwwskazań: wahania nastroju od manii do depresji (choroba dwubiegunowa), zachowania agresywne lub wrogie, omamy, urojenia, nadmierna podejrzliwość (paranoja), pobudzenie, niepokój, napięcie, przygnębienie lub poczucie winy.
Badanie przed rozpoczęciem leczenia. Przed przepisaniem leku konieczna jest wyjściowa ocena układu krążenia, w tym pomiar ciśnienia tętniczego i tętna, oraz zebranie pełnego wywiadu obejmującego stosowane jednocześnie leki, wcześniejsze i obecne zaburzenia fizyczne i psychiczne, występujące w rodzinie przypadki nagłej śmierci z przyczyn kardiologicznych lub niewyjaśnionych, a także pomiary wzrostu i masy ciała. Jeśli wymagają tego zalecenia krajowe, u osób dorosłych rozpoczynających stosowanie leku Medikinet CR konieczna jest konsultacja kardiologa.
Monitorowanie w czasie leczenia. Ciśnienie tętnicze i tętno należy zapisywać po każdej modyfikacji dawki, a następnie nie rzadziej niż co 6 miesięcy. Wzrost, masę ciała i poziom łaknienia u dzieci rejestruje się nie rzadziej niż co 6 miesięcy i analizuje w odniesieniu do wykresu wzrostu; u osób dorosłych regularnie zapisuje się masę ciała. Pojawianie się nowych zaburzeń psychicznych lub nasilanie się wcześniej występujących należy badać po każdej modyfikacji dawki, następnie nie rzadziej niż co 6 miesięcy i przy okazji każdej wizyty.
Układ krążenia. W badaniach klinicznych u dzieci i młodzieży z ADHD obserwowano częste podwyższenie skurczowego i rozkurczowego ciśnienia tętniczego o więcej niż 10 mm Hg w stosunku do grupy kontrolnej; zmiany ciśnienia obserwowano również u dorosłych. Metylofenidat należy odstawić u pacjentów z powtarzającą się tachykardią, arytmią lub podwyższonym skurczowym ciśnieniem krwi i rozważyć skierowanie do kardiologa. Odnotowano przypadki nagłej śmierci sercowej w związku ze stosowaniem środków pobudzających ośrodkowy układ nerwowy w zwyczajowo stosowanych dawkach u pacjentów, z których niektórzy mieli nieprawidłową budowę serca lub inne poważne choroby serca.
Zaburzenia psychiczne. Metylofenidat stosowany w zwyczajowych dawkach może wywoływać objawy psychotyczne (omamy wzrokowe, czuciowe i słuchowe oraz urojenia) lub objawy manii także u pacjentów bez wcześniejszej psychozy lub manii w wywiadzie. U pacjentów z psychozą podawanie leku może zaostrzyć objawy zaburzeń zachowania i myślenia. Leczenie może wywoływać lub nasilać agresję i wrogie zachowania, a także nasilać istniejące zaburzenia lękowe, pobudzenie i napięcie. Pacjenci, u których pojawią się myśli lub zachowania samobójcze, powinni zostać natychmiast zbadani przez lekarza prowadzącego. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów ze współistniejącą chorobą afektywną dwubiegunową.
Tiki. Stosowanie metylofenidatu wiąże się z powstawaniem nowych lub zaostrzeniem istniejących tików ruchowych i werbalnych; opisywano także pogorszenie stanu pacjenta w przebiegu zespołu Tourette'a.
Wzrastanie i masa ciała. Podczas długotrwałego stosowania metylofenidatu u dzieci obserwowano umiarkowane zmniejszenie szybkości zwiększania masy ciała i opóźnienie wzrastania — dotyczy to mniej niż 1 na 10 dzieci. U dorosłych zgłaszano zmniejszenie masy ciała. U pacjentów, którzy nie rosną lub u których przyrosty masy ciała i wzrostu nie odpowiadają oczekiwaniom, konieczne może być przerwanie leczenia.
Nadużycie, niewłaściwe użycie i uzależnienie. Pacjentów należy uważnie obserwować pod kątem ryzyka pozorowanego przyjmowania, niewłaściwego używania lub nadużywania metylofenidatu. Przewlekłe nadużywanie może doprowadzić do znacznej tolerancji i uzależnienia psychicznego, czemu towarzyszą różnego stopnia zaburzenia zachowania; pojawiać się mogą poważne epizody psychotyczne, zwłaszcza w odpowiedzi na nadużywanie pozajelitowe. Ostrożność zaleca się u pacjentów emocjonalnie niestabilnych oraz z historią uzależnienia od alkoholu lub leków, ponieważ mogą oni sami zwiększać dawkowanie. U pacjentów z wysokim ryzykiem nadużywania substancji stosowanie metylofenidatu może być niewłaściwe i należy rozważyć leczenie inne niż pobudzające.
Odstawienie. W czasie odstawiania leku wymagany jest staranny nadzór, ponieważ przerwanie podawania może ujawnić depresję oraz przewlekłą nadaktywność. U pacjentów nadużywających leku możliwe jest wystąpienie ciężkiej depresji.
Priapizm. W związku ze stosowaniem metylofenidatu zgłaszano przypadki długotrwałych i bolesnych erekcji, głównie w związku ze zmianą schematu leczenia. Jeśli erekcja trwa dłużej niż 2 godziny, a zwłaszcza gdy jest bolesna, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.
Wzrok. Istnieją doniesienia o podwyższonym ciśnieniu wewnątrzgałkowym i jaskrze (w tym z otwartym i z zamkniętym kątem przesączania) związanych z leczeniem metylofenidatem. W razie wystąpienia zaburzeń widzenia lub objawów sugerujących podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe należy skontaktować się z lekarzem.
Badania na obecność leków. Metylofenidat może powodować fałszywie dodatnie wyniki laboratoryjnych testów na obecność amfetaminy, w szczególności immunologicznych testów przesiewowych. Sportowcy powinni być świadomi, że lek może dawać pozytywne wyniki testów antydopingowych.
Zabieg chirurgiczny. Metylofenidatu nie należy przyjmować w dniu planowego zabiegu, jeśli zastosowane ma być znieczulenie środkami chlorowcopochodnymi — istnieje ryzyko nagłego wzrostu ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca w trakcie zabiegu.
Alkohol. W czasie stosowania leku nie wolno spożywać alkoholu. Alkohol może nasilać niepożądane działania metylofenidatu na ośrodkowy układ nerwowy, a w przypadku bardzo wysokiego stężenia alkoholu profil kinetyczny postaci CR może zmienić się na zbliżony do wzorca dla leku o natychmiastowym uwalnianiu.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn. Metylofenidat może powodować zawroty głowy, senność, zaburzenia widzenia (w tym zaburzenia akomodacji, podwójne i niewyraźne widzenie), omamy i inne działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego. Lek może mieć umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn; w razie wystąpienia takich objawów należy unikać czynności potencjalnie niebezpiecznych, w tym prowadzenia pojazdów, obsługi maszyn, jazdy na rowerze lub konnej.
Sprawdź: Depresja — objawy i leczenie
Medikinet a ciąża
Dane z dużego badania kohortowego obejmującego około 3400 kobiet narażonych na działanie metylofenidatu w pierwszym trymestrze ciąży nie świadczą o zwiększeniu ryzyka wad wrodzonych ogółem. Stwierdzono natomiast niewielkie zwiększenie częstości występowania wad rozwojowych serca (zbiorcze skorygowane ryzyko względne 1,3; 95% CI: 1,0–1,6), co odpowiada 3 dodatkowym urodzeniom dzieci z wrodzonymi wadami serca na 1000 kobiet przyjmujących metylofenidat w pierwszym trymestrze ciąży, w porównaniu z ciążami, w czasie których leku nie stosowano.
Istnieją spontaniczne zgłoszenia występowania objawów toksyczności krążeniowo-oddechowej u noworodków, a zwłaszcza tachykardii u płodu i zespołu niewydolności oddechowej.
Nie zaleca się stosowania metylofenidatu podczas ciąży, chyba że z oceny klinicznej wynika, że przerwanie terapii stanowiłoby większe zagrożenie dla przebiegu ciąży. Pacjentka aktywna seksualnie powinna poinformować o tym lekarza — lekarz zaproponuje odpowiednią antykoncepcję. Jeśli pacjentka jest w ciąży lub przypuszcza, że może być w ciąży, decyzję o dalszym stosowaniu leku podejmuje lekarz.
Brak dostępnych danych dotyczących wpływu metylofenidatu na płodność u ludzi; w badaniach na zwierzętach nie zaobserwowano klinicznie istotnego wpływu na płodność.
Medikinet a karmienie piersią
Metylofenidat przenika do mleka kobiet karmiących piersią, leczonych tym produktem leczniczym. Zgłoszono jeden przypadek nieokreślonego spadku masy ciała u niemowlęcia w okresie ekspozycji na lek — niemowlę przybrało na wadze, kiedy matka przerwała leczenie metylofenidatem. Nie można wykluczyć istnienia ryzyka dla niemowląt karmionych piersią, których matki stosują ten lek.
Decyzję o przerwaniu karmienia piersią albo o przerwaniu lub czasowym wstrzymaniu leczenia metylofenidatem podejmuje lekarz, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści ze stosowania leku dla matki.
Działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Poniższe zestawienie odnosi się do postaci Medikinet CR; profil działań niepożądanych tabletek Medikinet jest zbliżony, a różnice dotyczą pojedynczych objawów.
Działania niepożądane, przy których należy niezwłocznie udać się do lekarza:
Często (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 10 osób): nierównomierne bicie serca (kołatanie), zmiany osobowości, nadmierne zgrzytanie zębami (bruksizm).
Niezbyt często (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 100 osób): wahania i zmiany nastroju, myśli o samobójstwie lub chęć odebrania sobie życia, czucie lub słyszenie rzeczy nieistniejących (objawy psychozy), niekontrolowana mowa i ruchy ciała (zespół Tourette'a) lub ich nasilenie, ból w obrębie klatki piersiowej, objawy uczulenia (wysypka, świąd, pokrzywka, obrzęk twarzy, ust, języka lub innych części ciała, duszność, świszczący oddech, trudności z oddychaniem).
Rzadko (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 1000 osób): niezwykłe podniecenie, nadmierna aktywność i brak zahamowań (mania).
Bardzo rzadko (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 10 000 osób): atak serca, drgawki, łuszczenie się skóry lub purpurowo-czerwone plamy na skórze, niemożliwe do opanowania skurcze mięśni oczu, głowy, szyi lub reszty ciała, objawy neurologiczne związane z przejściowym niedokrwieniem mózgu, porażenie lub problemy z poruszaniem się i widzeniem oraz trudności z mową, zmniejszenie liczby komórek krwi, nagły wzrost temperatury ciała z bardzo wysokim ciśnieniem tętniczym i silnymi konwulsjami (złośliwy zespół neuroleptyczny).
Częstość nieznana: nawracające niepożądane myśli; utrata przytomności z nieznanego powodu, ból w klatce piersiowej i duszność (mogą to być objawy choroby serca).
Pozostałe działania niepożądane:
Bardzo często (mogą wystąpić częściej niż u 1 na 10 osób): zmniejszenie apetytu, ból głowy, nerwowość, bezsenność, suchość w jamie ustnej, nudności.
Często (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 10 osób): uczucie przygnębienia, brak uczuć lub emocji albo okazywanie nadmiernego zainteresowania, ból stawów, gorączka, nadmierne wypadanie lub przerzedzanie się włosów, uczucie nietypowej senności lub ociężałości, utrata apetytu, napady lęku, zmniejszenie popędu seksualnego, ból zębów, świąd, wysypka lub pokrzywka, kaszel, ból gardła lub nosa, podrażnienie gardła, duszność, ból w klatce piersiowej, zmiany ciśnienia tętniczego (zazwyczaj jego podwyższenie), przyspieszone bicie serca (częstoskurcz), zimne dłonie i stopy, trzęsienie i drżenie, zawroty głowy, ruchy mimowolne, uczucie wewnętrznego niepokoju, niezwykła aktywność, agresja, pobudzenie, niepokój, niestabilność emocjonalna, lęk, depresja, zestresowanie, rozdrażnienie, zachowania odbiegające od normy, problemy z zasypianiem, zmęczenie, ból brzucha, biegunka, dyskomfort w jamie brzusznej, niestrawność, pragnienie, wymioty, brak apetytu lub niechęć do jedzenia, spadek masy ciała, nadmierna potliwość.
Niezbyt często (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 100 osób): ból mięśni, skurcze i sztywność mięśni, zaparcia, dyskomfort w klatce piersiowej, zapalenie błony śluzowej żołądka i jelita cienkiego, dodatkowy ton serca, obecność krwi w moczu, podwójne lub niewyraźne widzenie, zespół suchego oka, podwyższone wyniki prób wątrobowych, gniew, płaczliwość, nadmierna świadomość otoczenia, uczucie dużego spokoju lub senności, problemy ze snem, zmęczenie.
Rzadko (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 1000 osób): zmiany popędu płciowego, uczucie dezorientacji, rozszerzone źrenice i trudności z widzeniem, obrzęk sutków u mężczyzn, zaczerwienienie skóry oraz czerwona, wypukła wysypka, ból wynikający z niewystarczającego przepływu krwi do serca, zmiany dotyczące miesiączki, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne.
Bardzo rzadko (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 10 000 osób): atak serca, nagła śmierć, skurcze mięśni, małe czerwone plamki na skórze, zapalenie lub zator tętnic w mózgu, nieprawidłowa czynność wątroby włącznie z niewydolnością i śpiączką, zmiany wyników badań laboratoryjnych, próby samobójcze (w tym udane), zaburzenia myślenia, brak uczuć lub emocji, brak energii, krótkotrwałe uczucie smutku, drętwienie palców rąk i stóp z uczuciem zimna, mrowieniem i zmianą zabarwienia skóry pod wpływem zimna (objaw Raynauda).
Częstość nieznana: migrena, bardzo wysoka gorączka, wolne, szybkie lub nierówne bicie serca, nasilone drgawki (napad typu grand mal), wiara w rzeczy nieprawdziwe, splątanie, smutne i ponure myśli, uczucie, że organizm potrzebuje leku lub uczucie jego braku, problemy dotyczące naczyń krwionośnych w mózgu (udar, zapalenie tętnic mózgowych, niedrożność tętnicy mózgowej), zaburzenia erekcji, długotrwałe erekcje (czasem bolesne) lub zwiększona ich liczba, nadmierne niekontrolowane mówienie, nawrót objawów ADHD lub wystąpienie działań niepożądanych, takich jak depresja, po przerwaniu przyjmowania leku, uczucie mrowienia, problemy z mową, odruchy wymiotne, zaburzenia uwagi, objawy grypopodobne, utrata energii lub uczucie osłabienia, uczucie pragnienia, zwiększenie aktywności hormonu stymulującego tarczycę we krwi, ból w obrębie jamy ustnej i gardła, krwawienie z nosa, dyskomfort dotyczący serca, zwiększone ciśnienie w gałce ocznej, jaskra, napięcie w kontaktach z partnerem i w rodzinie, ból piersi, uderzenia gorąca, szumy w uszach, nadużywanie leku, pancytopenia, nietrzymanie moczu, szczękościsk, jąkanie.
Wpływ na wzrost i masę ciała. W przypadku stosowania metylofenidatu przez okres dłuższy niż jeden rok u niektórych dzieci lek może hamować wzrost — dotyczy to mniej niż 1 na 10 dzieci. Dziecko może nie przybierać na wadze lub nie rosnąć w prawidłowym tempie; lekarz prowadzący kontroluje wzrost, masę ciała i spożycie pokarmu, a jeśli dziecko nie rośnie zgodnie z oczekiwaniami, leczenie może zostać na krótki okres wstrzymane.
Działania niepożądane można zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel. +48 22 49 21 301) lub przez stronę https://smz.ezdrowie.gov.pl.
Potrzebujesz recepty?
Szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu.
Interakcje
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje przyjmować.
- Nie wolno stosować metylofenidatu jednocześnie z nieselektywnymi i nieodwracalnymi inhibitorami monoaminooksydazy (MAO) ani przez co najmniej 14 dni od ich odstawienia — grozi to przełomem nadciśnieniowym.
- Leku Medikinet CR nie wolno stosować jednocześnie z antagonistami receptora H2, inhibitorami pompy protonowej ani lekami zobojętniającymi kwas żołądkowy, ponieważ mogłoby dojść do szybszego uwolnienia całej substancji czynnej zawartej w kapsułce.
- Metylofenidat może obniżać skuteczność leków stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego.
- Ostrożność zaleca się podczas stosowania metylofenidatu z innymi substancjami, które mogą podwyższać ciśnienie tętnicze krwi — dotyczy to także niektórych leków na kaszel i przeziębienie, dlatego przed ich zakupem należy skonsultować się z farmaceutą.
- Metylofenidat może hamować metabolizm kumarynowych leków przeciwzakrzepowych, leków przeciwdrgawkowych (np. fenobarbitalu, fenytoiny, prymidonu) oraz niektórych leków przeciwdepresyjnych (trójpierścieniowych oraz selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny). Podczas rozpoczynania i przerywania leczenia metylofenidatem może być konieczne dostosowanie dawek tych leków oraz kontrola ich stężenia w osoczu lub czasów krzepnięcia.
- Ostrożność zaleca się podczas stosowania metylofenidatu z substancjami o działaniu dopaminergicznym, w tym z lekami przeciwpsychotycznymi, agonistami dopaminy (łącznie z lewodopą i trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi) oraz antagonistami dopaminy — możliwe są interakcje farmakodynamiczne.
- Podczas jednoczesnego stosowania metylofenidatu z klonidyną zgłaszano poważne działania niepożądane, łącznie z nagłym zgonem. Bezpieczeństwo skojarzenia z klonidyną i innymi ośrodkowo działającymi agonistami receptora alfa-2 nie było przedmiotem systematycznej oceny.
- Istnieje ryzyko nagłego wzrostu ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca podczas zabiegu chirurgicznego ze znieczuleniem środkami chlorowcopochodnymi — w dniu planowego zabiegu leku nie należy przyjmować.
- Alkohol może nasilać niepożądane działania metylofenidatu na ośrodkowy układ nerwowy; w czasie leczenia zaleca się powstrzymanie się od jego spożywania.
- Metylofenidat nie jest metabolizowany przez cytochrom P450 w stopniu istotnym klinicznie, dlatego aktywatory i inhibitory tego układu nie powinny mieć istotnego wpływu na jego farmakokinetykę. Nie wiadomo natomiast, jak metylofenidat wpływa na stężenia w osoczu innych jednocześnie podawanych leków, dlatego zaleca się ostrożność, szczególnie w przypadku leków o wąskim zakresie terapeutycznym.
Dawkowanie leku Medikinet
Doustnie. Lek należy zawsze stosować zgodnie z zaleceniami lekarza. Leczenie musi zostać rozpoczęte i być nadzorowane przez lekarza specjalizującego się w leczeniu ADHD. Na początku leczenia konieczne jest ostrożne, stopniowe zwiększanie dawki, rozpoczynane od możliwie najmniejszej dawki. Celem jest ustalenie najmniejszej dawki dobowej zapewniającej satysfakcjonującą kontrolę objawów. Efekt działania jest widoczny w ciągu godziny od przyjęcia, jeśli dawka jest odpowiednio duża.
Medikinet, tabletki — dzieci od 6 lat. Zalecana dobowa dawka początkowa wynosi 5 mg raz lub dwa razy na dobę (np. podczas śniadania i obiadu), zwiększana w razie konieczności co tydzień o 5 do 10 mg na dobę, w zależności od tolerancji i skuteczności. Całkowitą dawkę dobową podaje się w dawkach podzielonych, zwykle 2–3. Maksymalna dawka dobowa chlorowodorku metylofenidatu wynosi 60 mg. Ostatnia dawka nie powinna być przyjmowana w ciągu 4 godzin przed snem, aby uniknąć problemów z zasypianiem. Tabletki połyka się w całości lub podzielone na połowy, popijając niewielką ilością płynu, w trakcie posiłku lub po nim; dawki należy podawać codziennie w tym samym czasie względem pór posiłków.
Medikinet CR, kapsułki — dzieci od 6 lat. Dostosowywanie dawki rozpoczyna się zwykle od produktu o natychmiastowym uwalnianiu w dawkach podzielonych. Leczenie można też rozpocząć od Medikinet CR 10 mg raz na dobę zamiast 5 mg metylofenidatu o natychmiastowym uwalnianiu podawanego dwa razy na dobę. Ponieważ kapsułka zawiera po połowie dawki w postaci o natychmiastowym i o zmodyfikowanym uwalnianiu, Medikinet CR 10 mg dostarcza natychmiast 5 mg chlorowodorku metylofenidatu i stopniowo uwalnia kolejne 5 mg. Medikinet CR 20 mg jest przeznaczony do zastąpienia 10 mg chlorowodorku metylofenidatu o natychmiastowym uwalnianiu przyjmowanego ze śniadaniem oraz 10 mg w porze obiadu. U pacjentów stosujących postać o natychmiastowym uwalnianiu można dokonać zmiany na Medikinet CR o równoważnej w miligramach dawce dobowej. Maksymalna dawka dobowa u dzieci wynosi 60 mg. Kapsułkę podaje się rano, w trakcie śniadania lub po nim; leku nie należy przyjmować zbyt późno rano, ponieważ może to powodować zaburzenia snu.
Medikinet CR, kapsułki — osoby dorosłe. U osób dorosłych stosuje się wyłącznie postać CR. Pacjenci, którzy przyjmowali Medikinet CR jako dzieci lub nastolatki i odnosili z leczenia wyraźne korzyści, mogą kontynuować je po osiągnięciu dorosłości, początkowo w takiej samej dawce dobowej. U osób dorosłych nieleczonych wcześniej tym lekiem zalecana dawka początkowa wynosi 10 mg na dobę i może być zwiększana co tydzień o 10 mg na dobę, zależnie od tolerancji i skuteczności. Całkowitą dawkę dobową podaje się w dwóch dawkach podzielonych — rano i w południe, w trakcie posiłku lub po nim. Maksymalna dawka dobowa zależy od masy ciała i nie może przekraczać 1 mg/kg masy ciała; niezależnie od masy ciała nie należy przekraczać 80 mg chlorowodorku metylofenidatu na dobę.
Sposób przyjmowania kapsułek CR. Medikinet CR należy przyjmować z posiłkiem lub po posiłku, aby uzyskać wystarczająco długi czas działania i uniknąć gwałtownych wzrostów stężenia substancji czynnej w osoczu — na czczo lek wchłania się znacznie szybciej, a uwalnianie substancji czynnej może nie być wystarczająco przedłużone. Kapsułki można połykać w całości, popijając płynem, albo otworzyć i wysypać zawartość do niewielkiej ilości (łyżka stołowa) tartego jabłka lub jogurtu i niezwłocznie podać, popijając płynem. Leku wysypanego z kapsułki nie wolno przechowywać na później. Kapsułek ani ich zawartości nie wolno rozgniatać ani żuć, a dawki zawartej w kapsułce nie wolno dzielić.
Brak poprawy i leczenie długotrwałe. Jeśli po odpowiednim dostosowaniu dawki w okresie jednego miesiąca objawy nie słabną, leczenie musi zostać przerwane. Leczenie metylofenidatem nie powinno i nie musi być bezterminowe. Lekarz, który zdecyduje się na podawanie leku dłużej niż 12 miesięcy, powinien okresowo weryfikować przydatność takiego leczenia, podejmując próby odstawienia leku. Zaleca się odstawienie metylofenidatu co najmniej raz w roku — u dzieci najlepiej w okresie wakacji — w celu oceny stanu pacjenta.
Przerwanie stosowania. Nagłe przerwanie stosowania może prowadzić do nawrotu objawów ADHD lub pojawienia się nieoczekiwanych objawów, takich jak depresja. Przed całkowitym odstawieniem leku lekarz stopniowo zmniejsza dawkę dobową. Nie należy stosować dawki podwójnej w celu uzupełnienia pominiętej dawki — kolejną dawkę przyjmuje się o zwykłej porze.
Przedawkowanie. Objawami przedawkowania mogą być: wymioty, pobudzenie, drżenia, nasilenie ruchów mimowolnych, drżenie mięśni, napad drgawek (po których może wystąpić śpiączka), uczucie niezmiernego szczęścia, dezorientacja, omamy, pocenie się, zaczerwienienie twarzy, ból głowy, wysoka gorączka, zmiany częstości rytmu serca, wysokie ciśnienie tętnicze, rozszerzone źrenice, suchość błony śluzowej nosa i jamy ustnej, skurcz mięśni oraz gorączka i czerwonawo-brązowy mocz, co może być objawem rabdomiolizy. W razie przyjęcia zbyt dużej dawki należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub wezwać pogotowie.
Jak uzyskać receptę na Medikinet
Medikinet i Medikinet CR są lekami wydawanymi wyłącznie z przepisu lekarza. Metylofenidat jest substancją psychotropową grupy II-P w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, dlatego recepta na te leki musi być wystawiona na druku Rpw — recepcie przeznaczonej dla leków zawierających środki odurzające lub substancje psychotropowe. Recepta taka musi zawierać dawkowanie, a wynikająca z niego ilość leku nie może przekraczać 90 dni leczenia. Na jednej recepcie Rpw przepisuje się tylko jeden taki lek. W aptece produkt wydaje farmaceuta.
Zgodnie z przepisami obowiązującymi od 2 sierpnia 2023 roku wystawienie recepty na lek zawierający substancję psychotropową lub środek odurzający musi być poprzedzone zbadaniem pacjenta oraz oceną wpływu leku na jego stan zdrowia; badanie może mieć również formę teleporady. Lekarz przed wystawieniem recepty sprawdza ponadto, jakie leki były pacjentowi wcześniej przepisane i zrealizowane, korzystając z danych zapisanych w systemie. Zasada ta nie dotyczy kontynuacji leczenia, jeżeli od ostatniej wizyty i badania pacjenta nie minęły 3 miesiące, ani lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, do którego pacjent jest zapisany.
Niezależnie od tych wymogów leczenie metylofenidatem musi zostać rozpoczęte i być nadzorowane przez lekarza specjalizującego się w leczeniu ADHD — specjalistę pediatrę, psychiatrę dzieci i młodzieży lub psychiatrę osób dorosłych. Rozpoznanie ADHD wymaga pełnego wywiadu i oceny stanu pacjenta, a przed przepisaniem leku konieczna jest wyjściowa ocena układu krążenia.
Leku nie można legalnie kupić bez recepty. Preparaty oferowane w internecie poza aptekami mają nieznany skład i pochodzenie, a ich przyjmowanie stwarza bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia. Lek przepisany jednej osobie nie może być przekazywany innym, nawet jeśli objawy ich choroby są podobne.
Dystrybutor na terenie Polski:
Podmiot odpowiedzialny i wytwórca: Medice Arzneimittel Pütter GmbH & Co. KG, Kuhloweg 37, 58638 Iserlohn, Niemcy, tel. +48 885 050 178.
- Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika — Medikinet 5 mg, 10 mg, 20 mg, tabletki (data ostatniej aktualizacji ulotki: 02/2026) — https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/17597/leaflet
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Medikinet, tabletki — https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/17597/characteristic
- Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika — Medikinet CR 5 mg, 10 mg, 20 mg, 30 mg, 40 mg, 50 mg, 60 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde (data ostatniej aktualizacji ulotki: 02/2026) — https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/17626/leaflet
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Medikinet CR — https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/17626/characteristic
- Rejestr Produktów Leczniczych, Centrum e-Zdrowia — https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/
- Ministerstwo Zdrowia, „Zmiana zasad przepisywania recept na leki psychotropowe i środki odurzające" — https://www.gov.pl/web/zdrowie/zmiana-zasad-przepisywania-recept-na-leki-psychotropowe-i-srodki-odurzajace
Powyższy artykuł ma charakter informacyjny i nie może zastąpić przeczytania ulotki leku ani wizyty u lekarza. Zawsze przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki dołączonej do opakowania bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.